المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
36
التنبيه والإشراف ( فارسي )
ذكر اقليم چهارم و وصف و برترى آن بر اقليمهاى ديگر و فضيلتها كه خاص مردم آنجاست و بدان بر مردم اقليمهاى ديگر ممتازند و مطالبى مربوط به اين معنى از عرض و طول شهرها و تأثير هواها و خاكها و آبها و غيره اقليم چهارم منسوب ببابل است و بنام آن معروف است و نام آن به كلدانى كه همان سريانيست خنيرث بوده و همه طبقات ايرانيان آن را به همين نام ميخواندهاند ، بابل را به فارسى و نبطى بابيل ميگفتهاند . بعضى حكيمان ايران و نبط گفتهاند كه شهر را بانتساب مشترى به اين نام خواندهاند كه مشترى در لغت قديم آنها بيل بوده است كه اين اقليم متعلق به مشترى است و در قسمت آن واقع است . حدود اين اقليم شريف كه از ديگر اقليمها برتر است در مجاورت سرزمين هند ، ديبل و در مجاورت حجاز ناحيهء ثعلبيه و در مجاورت خراسان ، نهر بلخ است و از پيش در همين كتاب ضمن سخن از اقليمها آنچه را دربارهء حدود آن گفتهاند آوردهايم . طبق اين تحديد آن قسمت از خراسان كه اين سوى نهر است با همهء جبال از ماهات و غيره و همهء عراق داخل اين اقليم است . همه ولايتهاى اين اقليم ببابل شهره شده است ، از اين رو كه محل بابل محترم و ناحيهء آن معتبر است و مردم صاحب نظر چيزها را به آنچه برتر و مشهورتر است نسبت ميدهند . اگر بابل چنين نبود اين